Çantamızda neleri taşırız? Gerekli malzemeleri taşıdığımız kadar, belki lazım olur diye düşünerek onlarca eşya da tutabiliriz çantamızın içinde. Hatta bazen çöp kutusu gördüğümüzde atarız diye çöpleri de taşırız çantamızda. Tıpkı geçmişimiz gibi. Deneyimlerimizden elde ettiğimiz derslerle birlikte, bir gün kurtulmamız gereken alışkanlıkları da çanta misali yanımızda taşıyoruz. Peki neden?

Bu sorunun psikolojik ve nörolojik onlarca cevabı var: Gelecekteki tehlikelerden korunmak için geçmişi referans almak, karakterimizin bütünlüğü için geçmişimize duyduğumuz ihtiyaç, bilinen geçmişin “güvenli” sandığımız sığınağı ve içimizde kalan “keşke”ler. Bunların hepsini bir bütün olarak düşündüğümde, geçmişimi taşıdığım çantayı bir bavuldan ziyade el çantasına indirgeyebilirsem hayatın daha kolay olabileceğini fark ettim.
İnsan ilişkileri açısından çantamın içini açtığımda korkunç bir çöp birikintisiyle karşılaşıyorum. İnsanların söyledikleri en ufak kırıcı sözü bile o çantaya atmış, tüm ilişkilerimi bu çantanın yönlendirmeleriyle ilerlettiğim bir sürece girmişim. Hâlbuki insanların bana verdikleri çöpü çantamda biriktirmeyip çöp kutusuna atabilsem hem çantayı taşımaktan bedenim yorulmayacak hem de zihnim berraklaşacak. Neticede her çöp, çantamla beraber zihnimi de kirletiyor.
“Zihinsel geviş getirme” olarak bilinen ve daha havalı ismiyle “ruminasyon”, geçmişteki olumsuz olaylar ve bunların yarattığı duygular üzerine tekrar tekrar düşünmektir. Zihnimiz, geçmişteki olumsuz deneyimleri hatırlayarak bizi sürekli yargılar. “Neden böyle davrandım?”, “Keşke ona bunu söylemeseydim.” benzeri pişmanlıklarla kendimizi yer bitiririz. Ruminasyon, geçmişteki bir olayı tekrar tekrar düşünürsek belki bu kez değiştirebileceğimiz yanılsamasını sunar. Oysa biz aynı yerde dönüp dururken hayat ilerlemeye devam eder ve biz kısır döngüde takılı kalırız. Ayrıca sürekli olumsuzu düşünerek hayatımızdaki olumlu parçaları çekip çıkaramayız.

Ruminasyon, hepimizin başına gelebilen oldukça normal bir döngü. Ancak bu döngüden çıkma becerimiz, hayata karşı dayanıklılığımızı gösteriyor. Geçmişi bırakmak, çantamızı bir köşeye fırlatıp yeni çantalarla yola devam etmek değildir. Çantanın içindekileri serip gerekli olanları aldıktan sonra kalanını çöp kutusuna atarak hafiflemektir. “Neden?” sorusunun etrafında dönüp durmaktansa “Peki, şimdi ne yapabilirim?” sorusunu sormaya başladıkça çantamızın hafiflediğini fark edebiliriz.
Öte yandan geçmiş çantamız, bizim dünyaya bakış açımızı da temsil ediyor. Bir konuda kabiliyetimizin olmadığı bize hadsiz bir üslupla söylendiğinde, bunu sanki bir kanunmuş gibi çantamıza atabiliyoruz. Ancak yapmamız gereken, bize mantıklı gerekçeler sunmadan “Yapamazsın!” diyen gelişmemiş zihinlerin kafasına çantamızla vurup ilerlemek. Neyse. İlgili beceriyle karşılaştığımız zaman çantamızdan olumsuz görüşleri çıkararak “Ben zaten yapamam ki.” diyoruz ve bu da ilerlememizin önüne engel koyuyor. O çantayı taşıyan bedenin ve zihnin sürekli geliştiğini, geçmişte bize söylenenlerin geleceğimizi belirlemek zorunda olmadığını fark ettiğimizde ise çantayı askılığa asmak çok da zor olmuyor.

Geçmişimizi bir çanta olarak yanımızda taşımak, her daim acılara tutunmak değildir. Bazen çok sevdiğimiz ama artık hayatımızda olmayan veya olamayan insanların gülüşlerini, ses tonlarını, onlarla birlikte attığımız kahkahaları da çantamızda taşırız. Onları her özlediğimizde çantamızın yanımızda olduğunu bilmek, bize ilerlemek için güç verir ve yaşanmışlıklarla kurduğumuz bağı güçlendirir.
Velhasılkelam, mesele geçmişimizi taşıdığımız çantayı fırlatıp hayata bodoslama dalmak değildir. Çantanın içinde gereksiz ağırlık yapanları ayıklayıp saklamak istediklerimizi daha ufak bir çantaya koyarak ilerlemek gerekir. En önemlisi de geçmişi “HATA” olarak görmektense “DENEYİM” olarak görmeyi başarabilmektir.
Ha ben yapabiliyor muyum? Hayır. Ama deniyorum…
