Defterime “Düzeltilmesi gereken projeler miyiz?” sorusunu yazıp bırakmışım. Sevgili Şirin Çetinel Giobbi Hocamın dersinde bu cümleyi yazmış olma ihtimalim ve onun bana ilham olmuş olma olasılığı çok yüksek. Net olarak hatırlayamadığım için ismini yazma gereği duydum. Kendisine kucak dolusu sevgiler. O söylememiş olsa bile, ki o söylemiştir, hayatımın her alanında bana ilham olma yeteneğine sahip. Böyle özel kadınların çoğalması dileğiyle…
“Proje” kelimesi, Latince “Proicere” fiiline kadar uzanan bir geçmişe sahip. Proicere ise “öne atmak”, “ileri fırlatmak” anlamlarına geliyor. Zaman içerisinde kelime, gelecekte yapılması planlanan tasarı anlamını kazanmış. Peki bizler, birer proje miyiz?
Günümüzde sosyal medyanın da vermiş olduğu yetkiye dayanarak herkes bir psikolog, analiz uzmanı ve bir Adil Yıldırım oldu:
“Onun kaçıngan bağlanması var o yüzden mesajıma 87 saattir cevap vermiyor.”
“Bende panik atak olduğu için senin gelmişin ve geçmişin arasında bağlantı kuruyorum yoksa yapmam.”
“Çok “narsist” biri, her gece kavga ediyoruz ama beni çok seviyor.”
“Ben sanatçı ruhuna sahibim; o yüzden her çiçekten bal almalı ve ruhumu beslemeliyim.”

İlla her tutumumuza bir etiket yapıştırmak ve bu etiketleri toplum standartlarına göre meşrulaştırarak hayatımıza devam etmek zorunda hissediyoruz. Çevremizdeki insanlar da bu konuda bize pek de yardımcı olmuyor.
Yaşadıklarımıza veya kendimize bir etiket yapıştırdığımızda, sorumluluğu da o etikete devredip yolumuza devam ediyoruz. Kendimizi tanımlayarak aslında insani özelliklerimizi bir kenara bırakıp nesneleştiriyoruz. Bu nesneleştirme ailelerimizde başlayan ve bizim de devam ettirdiğimiz bir aktarım.
Ben insanlarla yeni tanıştığımda hemen samimiyet kurabilen biri değilim.Bilhassa son 5-6 aydır tanışlarımla dahi yakınlık kurmakta zorlanıyorum. Bu durumdan dolayı insanların “soğuk nevale”, “sinirli”, “gergin”, “somurtkan” gibi onlarca sıfatla beni etiketlendirdiklerini biliyorum. Ancak bu etiketlerin yapışkan olduğu ve kolayca çıkarılıp atılabileceğini göz ardı ediyoruz. Bazen insanlar o döneme özgü huzursuz, mutsuz veya keyifsiz olabilirler. “Çok suratsız keşke biraz gülse.” benzeri sözüm ona nasihatler bizim hislerimizden öte gösterdiklerimizle ilgileniyor ve bizi tamir edilmesi gereken bir makineye dönüştürüyor.

Romantik ilişkilerde nesneleştirme daha sık yapılıyor. Karşımızdaki kişinin “Senden hoşlanıyorum ama sana bağlanmaktan korkuyorum.”sözünü onun “kaçıngan bağlanma” stili olduğuna yoruyor ve bize güvenli bağlanması için çaba harcamaya çalışıyoruz. Ancak bu sözün alt metni “Ben bir kadınla veya adamla ilişki yaşamak istemiyorum; her kadınla veya adamla ilişki yaşamak istiyorum.” olabilir. Ya da en basitinden o kişi gerçekten yalnız kalmak isteyebilir, hayatında bir ilişkiye yer yoktur.
Velev ki onun bağlanma stili kaçıngan, onu ilişkiye ikna etme sorumluluğu bizim değil. Herkes kendi kapı gıcırtısını tamir edip insanları içeri öyle buyur etmeli. Sizin tamir ettiğiniz kapı suratınıza “LAK” diye kapanınca kapının dışında üşüyen siz olursunuz. Bazen insanlar sadece ilişki istemez, bu onların illa bağlanma problemine sahip olduğu anlamına gelmez.
Kendiyle gurur duyduğunu ve kendini sevdiğini söyleyene de hemen “narsist” diyoruz. Aynen Jung. İyi dedin onu. Bir insanın kendini sevmesinden ve kendini önceliklendirmesinden daha sağlıklı bir ilişki var mı? Yok. O halde kendini merkeze koyan kişiye narsist deme kibrini nereden buluyoruz?

Uzun lafın kısası; bazı özelliklerimiz doğuştan gelen mizacımız, bazı tutumlarımız dönemsel olarak taktığımız koruma kılıfımız, bazı davranışlarımız da sadece anlık seçimlerimiz olabilir. Çocukluğumuzdan itibaren nesneleri, renkleri, varlıkları kategorilere ayırarak dünyayı zihnimiz için daha anlaşılır hale getirdik; ki bu, olması gereken. Ancak insanlar kategorize edilemeyecek kadar karmaşık ve değişken varlıklar. Neticede her arkadaşımızla ilişkimiz de aynı güzergahta ilerlemiyor. Kimine göre samimi, kimine göre duygusuz; kimine göre bencil, kimine göreyse fedakar olabiliyoruz. Biz ne yaparsak yapalım, ne söylersek söyleyelim karşı tarafın bizi algıladığından öteye geçemiyoruz. Yani kısacası; nasipte ne varsa
Kaynakça
Lewis, Charlton T., and Charles Short. A Latin Dictionary. Clarendon Press, 1879. Perseus Digital Library, Tufts University, atlas.perseus.tufts.edu/dictionaries/entry/urn:cite2:scaife-viewer:dictionary-entries.atlas_v1:lat.ls.perseus-eng2-n38690/. Accessed 3 Oct. 2026.
Harper, Douglas. “Project.” Online Etymology Dictionary, www.etymonline.com/word/project. Accessed 3 Oct. 2026.
